*Kendisi bir NHL(Amerikan buz hokeyi ligi) efsanesi. Hem asist hem de gol kategorilerinde herkesten üstün.
(Maç başına ortalama gol ve asist rakamları.)
Peki bunu nasıl yapabiliyor? Messi'nin pas yeteneklerini değerlendirebilmenin önündeki en büyük engel dünyanın pas yapmayı en çok seven takımında oynaması. Barcelona'yı izlemek bazen antreman sırasında yapılan top kapma oyununu izlemeye benziyor. Barcelona'lı oyuncular, çok fazla sayıda ve çok yüksek yüzdede kısa paslar içeren "tiki-taka" sisteminde oynadıkları için biraz kötü bir üne sahipler. Bunun dışında yeni bir pozisyon yaratana kadar topun hakimiyetinin onların elinde olmasını istiyorlar. Mükemmel bir fikir gibi görünüyor ama bu sistemin herkese uymamasının bir sebebi var: Bu sistemi başarılı şekilde kullanabilmek için takımınızda muazzam pasörler ve set defansına karşı pozisyonlar üretebilecek forvetler olması gerek.
Messi hem mükemmel bir pasör hem de set savunmasına karşı fırsat yaratabilecek bir forvet. Ve onun pas profili diğer Barcelona forvetlerinden çok farklı. Diğerleri paslarının %72'sini geriye ya da yana doğru veriyor. Messi diğerlerine oranla çok daha fazla ileriye doğru pas veriyor ve çok daha fazla başarılı oluyor:
(Oyuncu-Pas sayısı-İsabet yüzdesi-İleriye pas yüzdesi-İleriye pas isabet yüzdesi)
Pasların kalitesinin ölçütlerinden biri isabetli paslar olabilir ama aynı zamanda o pasların nasıl sonuçlandığı da önemlidir. Etrafı savunma oyuncularıyla çevrili birine 50 metreden başarılı pas atmak o kadar da değerli bir şey değil. Yani işe yarar veri oyuncunun attığı pasların neye dönüştüğünü- şut pozisyonu, gol, pas vs.- hesaplamaktır.
Görünen o ki Messi sadece ileriye çok fazla pas atmakla kalmıyor, aynı zamanda isabetli paslar atıyor ve çok yüksek oranla bu paslar "başarılı" atakla sonuçlanıyor.
Örneğin Messi'nin orta sahadan attığı uzun pasları inceleyelim. Her oyuncunun bu tip paslardaki başarı yüzdesini belirten bir grafik oluşturdum ve oyuncuların pas sayılarını ise büyük veya küçük baloncuklar kullanarak belirttim:
Messi her iki kategoride de daha başarılı ve onun attığı kadar pas atan hiçbir oyuncunun ona yakın bir yüzdesi yok. Daha yüksek isabetle ya da daha yüksek "başarılı pas" oranıyla pas atan oyuncular var ama o oyuncular uzun top atmakta biraz daha seçiçi olan oyuncular. Mesela Ronaldo'nun "başarılı pas" yüzdesi %60'iken Messi'ninki %54 ama Ronaldo'nun 41, Messi'nin ise 81 tane başarılı pası var.
Messi'nin ileri paslarda bu kadar başarılı olması sürpriz değil. Bu kadar narin ve göz kamaştırıcı bir oyun oynaması zaten mükemmel seviyede yeteneklere ve mükemmel bir zamanlamaya sahip olduğunu gösteriyor. Messi diğer herhangi bir forvet oyuncusunun en az iki katı kadar ileriye doğru pas atıyor ve buna rağmen yine de ortalamanın üstünde bir başarı oranına sahip.
Rakip yarı sahada ileriye doğru yüksek sayıda pas atmasının önemli iki yanı daha var. Hücum bölgesinde kimse Messi kadar ve başarılı şekilde hücum etmiyor.
Yukarıda forvetlerin maç başına üçüncü bölgeye gönderikleri pasların istatistiği var. Asistlerin çoğu bu tip paslardan geliyor ve Messi forvetler arasında bu şekilde en çok asist yapan oyuncu, hem de büyük farkla. Ve yine en yakın rakibinden iki kat fazla deneme yapmasına rağmen onlardan üstün.
TOPA SAHİP OLMA
Şimdiye kadar en azından Messi'nin biraz yetenekli olduğunu kanıtlayabilmişizdir. Ama hala yapmamız gereken zor bir iş var: Messi'nin takımını daha iyi yaptığını göstermemiz gerek.
Öncelikle Barcelona'yı değil Messi'yi övdüğümüzü belirtelim. Messi'li Barcelona'yı incelememiz gerek. Bunun en kolay yolu Messi'siz Barcelona olarak da bilinen İspanya Milli takımını incelemek.
2010 ve 2014'teki İspanya takımları arasında çok büyük fark var: 2010 takımı Dünya Kupası'nı kazandı ve 2014 takımı ikinci maçlar sonunda turnuvadan elenmişti. Ama burada gözden kaçan şey ise 2010'da şampiyon olan takım da hücumda iyi değildi. Aslına bakarsanız 2014 takımının maç başına gol ortalaması 2010 takımından daha fazla. 2010'da takım 7 maçta 8 gol atarken 2014'te üç maçta dört gol attı. Karşılaştırmak gerekirse 2010-2011 sezonunda Barcelona Şampiyonlar Ligi'ni(Avrupa'nın klüpler bazında en yüksek seviyedeki kupası) 13 maçta 30 gol atarak kazanmıştı. 2010'dan bu yana Barcelona 47 Avrupa maçında 104 gol attı. Bu, Messi dışında, "tiki-taka" sistemi dahil neredeyse her şeyi aynı olan İspanya takımının maç başına gol ortalamasından 1.08 fazla.
Belki adaletsiz bir karşılaştırma olmuştur ama Barcelona'nın "Bir şimşek çakana kadar ortada sıçan oynama" taktiğinin sadece Messi'yle işe yaraığı gerçeğiyle uyuşuyor.
Messi'nin şutları ve yarattığı fırsatlar Barcelona'nın attığı şutların(penaltı ve duran toplar hariç) yüzde 48'ini oluşturuyor. Yine de Messi'nin ve onun asist yaptığı oyuncuların attığı goller Barcelona'nın attığı gollerin %60'ını oluşturuyor.
Hatta Messi'nin içinde bulunduğu pozisyonlarda takımın gol atma ihtimali daha fazla oluyor. Messi, Barcelona'da kullandığı şutların(penaltı ve duran top hariç) %22.1'inde gol atıyor. Gol pasını Messi'nin verdiği vuruşlarda ise gol olma oranı 18.1. Ama Messi'nin dahil olmadığı şutlarda Barcelona'nın gol atma yüzdesi sadece %12.5
Barcelona dünyanın en iyi takımlarından biri olsa da Messi'nin dahil olduğu pozisyonlar ve olmadığı pozisyonlarda devasa bir fark var.İşte 2010'dan beri en az 100 maç oynamış ve yukarıdaki yüzdelerde Messi'ye yakın olan oyuncuların listesi:
(Oyuncuların takıma eklendiğinde gol olan şutlara ve asistlere etkisi.)
Of course, these are raw shooting percentages and don’t account for the types of shots each player is taking or assisting, or the number of attempts. It’s generally harder to stay valuable over a larger number of shots, and we haven’t yet factored in that difficulty.
Tabii ki bunlar ham veriler ve oyuncuların kullandığı farklı şut veya asist stillerini ya da sayılarını değerlendiremiyor. Bunun için önceden de baktığımız ortalamanın üstündeki goller istatistiğinden yararlanacağız. Bu sayede oyuncunun yarattığı pozisyonlar ve şutlarıyla bekleneni aşıp aşmadığını ve takımın o oyuncu olmadan yaptığı vuruşları karşılaştırarak bu değere ulaşabiliriz. Örneğin bir oyuncu şut başına .02 ortalamanın üstünde gol atıyor ve takımı da şut başına -.01 gol atıyorsa o oyuncunun yarattığı şut başına ortalamanın üstüne gol farkı .03 tür. Şimdi yukarıdaki verileri bu şekle çevirip bir daha inceleyelim:
Sonunda o kadar tablodan sonra azalan bir eğilim görüyoruz. En azından adı Lionel Messi olmayan kişilerde. O bir kez daha herkesin üstünde.
Fakat bu sadece oyuncular şut attıklarındaki istatistikler. Eğer bir oyuncunun verimliliğini tam anlamıyla hesaplayacaksak topla buluşmalarına daha detaylı şekilde bakmalıyız. Bunu yapabilmek için "kullanılan pozisyon" diye bir istatistik ürettim. Basketbol istatistiklerindeki "kullanım sıklığı" istatistiğine benzer bir şey ve oyuncunun şu gibi durumlardaki topla buluşma sayılarını gösteriyor:
Şut çektiği;
Şut çeken oyuncuya pas verdiği;
Topu kaptırdığı;
İsabetsiz pas attığı;
Çalım atmaya çalışıp topu kaptırdığı;
Diğer bir deyişle bu istatistik bir takımın hücumunu sonlandıran(olumlu ya da olumsuz) her şeyin sayısını belirliyor. Atağı bitirmeyen şeyler, yani başarılı çalım, şutla sonuçlanmayan pas gibi durumlar bunların içinde yer almıyor.
Tabii ki pas vermek önemli bir yetenek ama bunu belirleyebilmem için pasların iyi(gol, asist) ve kötü(top kaybı vs.) sonuçlarını birlikte değerlendirmem gerek. Aşağıda maç başına en az 15 kere top kullanan oyuncuların takımın "ortalamanın üzerindeki gol sayısı"na etkisini gösteren bir tabla oluşturdum:
Şutla sonuçlanmayan paslarını çıkarırsak Messi topla buluşma başına en çok gol atan oyuncu. Fakat bu grafikte dikkat çekici başka öğeler de bulunuyor. Ronaldo'dan daha az şut kullanmasına rağmen maç başına kullandığı top sayısı Ronaldo'dan daha fazla. Ama bu genel olarak Messi'nin daha fazla çalım yapması ve topu kaptırması aynı zamanda da asist yapmaya eğiliminin daha fazla olmasıyla da alakalı.
Futbolda top kayıpları, basketbol ya da Amerikan futbolunda olduğu kadar önemli değil. Ama futbolda pozisyonlar daha az olduğu için gol atma ihtimalini biraz bile olsa yükseltecek şeyler için top kaybetmek o kadar da kötü değil.
Sonuç olarak Messi'nin savunması attığı gol sayısına göre tutarlı. Nereeyse bir çocuk kadar boyunun(1.69) olması o kadar da etkilemiyor demek.
Messi'nin savunma özelliklerini incelemek için, başarılı hamlelerini, araya girişlerini ve engellediği şutları birleştirdim ve rakibin pozisyon sayısına göre ayarladım.
Messi'nin istatistiklerinin rakiplerinden(yani Ronaldo) daha kötü olduğu çok az istatistik var. Çok az top kapıyor ve dahası defansif bölgeye çok fazla uğramıyor. Ve hava toplarına da çıkmıyor. Henüz oyununun bu yönüyle ilgili araştırma yapmamışken ofisimizdeki futbol uzmanları bunların boyuyla alakalı olduğu teorisini ortaya atmıştı.
SONUÇ
Messi'nin bugüne kadar yarattığı hayal kırıklığından sonra Arjantinli taraftarlar bu kupada ondan ne beklemeliler? Turnuvada şu ana kadar(1 Temmuz) Messi Barcelona ve Arjantin istatistikleri arasında farkları teker teker kapatıyor. Ki o farklar aslında o kadar da büyük değildi.
2010 Dünya Kupası'ndan sonra Messi Arjantin formasıyla oynadığı 22 maçta 19 gol 6 asistlik bir performans gösterdi.(maç başına .9 gol ve .3 asist Barcelona'daki 1.1 gol ve .4 asist ortalamalarına yakın) Verimlilik konusunda ise Barcelona'daki maç başına .262 "ortalamanın üzerindeki gol" sayısına karşı Arjantin formasyıla .199 OÜG sayısına sahip. Ama aynı zamanda Arjantin formasıyla defansif istatistikleri daha iyi. Yani ufak farklar olsa da bunlar Messi'nin iki takımdaki farklı rolleri yüzündendir, oyununun kalitesinden değil.
22 maç karşılaştırma yapmak için ufak bir rakam olmasına rağmen Messi'nin dünyanın en iyi oyuncusu olduğunu kanıtlar nitelikte istatistiklere sahip: Maç başına .199 ortalamanın üzerindeki gol sayısı Ronaldo'nun 2010'dan bu yana Real Madrid'de yakaladığı .175'ten iyi. .199 istatistiğini oluşturan şutlar şöyle:
Başka bir deyişle Barcelona'daki Messi ve Arjantin Milli Takımı'ndaki Messi farklı kişiler olsaydı(2010 sonrası istatistikler için konuşuyorum) büyük ihtimalle dünyanın en iyi iki oyuncusu olurdular.
